In 2024 heeft België een opmerkelijke verschuiving doorgemaakt in zijn energiemix. Door de voordelige prijzen in Frankrijk heeft ons land meer elektriciteit geïmporteerd dan ooit tevoren. Maar wat zit er achter deze verandering?
Frankrijk Wordt Belangrijke Stroomleverancier
De cijfers van netbeheerder Elia tonen aan dat België in 2024 ongeveer 13,2% van zijn elektriciteitsverbruik uit het buitenland haalde. Dit is een aanzienlijk hoger percentage dan in voorgaande jaren.
De belangrijkste reden hiervoor is de goedkopere elektriciteit uit Frankrijk, waar kerncentrales goed draaiden. Door die hoge productiecapaciteit konden ze voordelige stroom leveren aan buurlanden zoals België. Dit heeft ervoor gezorgd dat België minder afhankelijk was van de eigen, vaak duurdere, productie.
Met een totaal verbruik van 80,5 terawattuur (TWh) werd 87% lokaal geproduceerd. Toch is het aandeel buitenlandse import gegroeid door economische voordelen.
Gascentrales in Vrije Val Door Hoge Gasprijzen
Een opvallend gevolg van de goedkopere Franse stroom was de daling in het gebruik van Belgische gascentrales. In 2023 waren gascentrales nog verantwoordelijk voor meer dan een kwart van de Belgische elektriciteitsproductie, maar dat daalde in 2024 naar 17,6%. Dit is een historisch dieptepunt.
De reden hiervoor is simpel: gas bleef duur. Aangezien elektriciteit uit Franse kerncentrales goedkoper was, schakelde België over op import. Gascentrales worden vaak als flexibele back-up gebruikt, maar door de hoge gasprijzen waren ze financieel minder aantrekkelijk om in te zetten.
Deze trend zet België voor een uitdaging. Hoewel gascentrales minder milieuvriendelijk zijn, spelen ze een cruciale rol bij piekmomenten in energieverbruik. Het vinden van alternatieven voor die back-upcapaciteit wordt belangrijker naarmate gascentrales verder uit de markt worden gedrukt.
Recordbrekende groei in Hernieuwbare Energie
Terwijl de afhankelijkheid van buitenlandse stroom groeit, zet België ook stappen vooruit in de productie van hernieuwbare energie. Vooral zonne-energie boekte een recordjaar. De totale productie uit zonnepanelen bedroeg 8,3 TWh, een stijging van 16% ten opzichte van 2023.
Deze groei is te danken aan de installatie van nieuwe zonnepanelen, waardoor de totale capaciteit met 23% toenam. Het aandeel hernieuwbare energie in de Belgische energiemix steeg naar bijna 30%. Dit betekent dat België stilaan afstapt van fossiele brandstoffen, hoewel er nog een lange weg te gaan is om volledig over te schakelen naar groene energie.
Windenergie en waterkracht dragen ook bij aan de verduurzaming, maar zonne-energie blijft de snelste groeier.
Elektriciteitsprijzen Dalen, Maar negatieve prijzen blijven zeldzaam
Goed nieuws voor consumenten: de gemiddelde elektriciteitsprijs in België daalde in 2024 met 28% naar €70 per megawattuur. Dit is een aanzienlijke verbetering in vergelijking met de piek van de energiecrisis in 2022, toen prijzen boven de €300 per megawattuur lagen.
Deze prijsdaling heeft te maken met de lagere gasprijzen en de goedkope Franse stroom. Toch blijft elektriciteit duurder dan vóór de energiecrisis, wat aangeeft dat de markt nog niet volledig hersteld is.
Daarnaast kwamen negatieve elektriciteitsprijzen bijna 5% van de tijd voor, vooral op dagen met veel zon en wind. Dit betekent dat op die momenten de elektriciteitsproductie groter was dan de vraag, waardoor leveranciers geld moesten betalen om stroom af te nemen.
Hoewel negatieve prijzen een interessante ontwikkeling zijn, blijven ze eerder uitzonderlijk. Om hier maximaal van te profiteren, zouden meer bedrijven en huishoudens moeten investeren in batterijsystemen om overtollige energie op te slaan.
Conclusie: De Belgische Energiemarkt Blijft Bewegen
De Belgische energiemarkt blijft sterk in beweging. Door goedkopere import is België minder afhankelijk van eigen productie, maar dit leidt ook tot nieuwe uitdagingen. Gascentrales verliezen terrein, hernieuwbare energie groeit snel en de elektriciteitsprijzen zijn eindelijk aan het dalen.
De toekomst ziet er veelbelovend uit voor zonne-energie en andere hernieuwbare bronnen. Toch zal België moeten blijven investeren in oplossingen om de energiezekerheid te garanderen, zeker met de geplande sluiting van kerncentrales in 2025.
